Brainstormen

Zet een groep mensen bij elkaar en laat hen ongebreideld ideeën spuien zonder dat ze kritiek mogen geven. Dat is ‘brainstormen’. Maar doet brainstormen in groep wel wat we ervan verwachten: de creativiteit aanwakkeren en zoveel mogelijk nieuwe ideeën verzamelen op korte tijd? Het zal je misschien verbazen, maar het antwoord is: neen.

Sinds de jaren ’80 weten academici dat brainstormen in groep eigenlijk niet goed werkt. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt namelijk dat:

mensen in groep minder gewaagde ideeën op tafel leggen dan wanneer ze alleen zijn. Dat doen ze uit angst om af te gaan bij de anderen.
tijdens een gezamenlijke brainstorm veel ideeën verloren gaan omdat er telkens slechts één persoon kan praten terwijl de rest moet luisteren. Al luisterend vergeet men vaak zijn eigen ideeën.
mensen de neiging hebben om verder te bouwen op de ideeën die ze horen tijdens de brainstorm. Eigen, nieuwe ideeën worden daardoor verdrongen naar de achtergrond.

Waarom is brainstormen in groep dan nog altijd zo populair in de meeste bedrijven? Michaël Van Damme van het Centrum voor de Ontwikkeling van het Creatief Denken (COCD) legt uit.
Michaël: “Tot vandaag is er vanuit het bedrijfsleven weinig interesse voor wat de psychologie te melden heeft over brainstormen. Bedrijfsleiders én werknemers vertrouwen vaak meer op goeroe-achtige sprekers die bepaalde theorieën over creativiteit ontwikkelen, maar niet gebaseerd zijn op wetenschappelijk onderzoek. Je kan gerust spreken over een communicatieprobleem tussen de wetenschap en het bedrijfsleven.”

Toch is de blijvende populariteit van de groepsbrainstorm niet alleen het gevolg van een gebrekkige communicatie tussen de wetenschap en de bedrijven. De techniek heeft namelijk een aantal voordelen. Alleen hebben die voordelen niets met creativiteit te maken. Michaël legt uit.
“Onderzoek heeft aangetoond dat deelnemers van een brainstorm in groep méér tevreden zijn van het resultaat dan individuele brainstormers. Dat terwijl die laatsten eigenlijk meer vernieuwende ideeën bedenken. Hoe komt dat? Wel, in je eentje brainstormen is erg confronterend. Als je tijdens een groepsbrainstorm niet meteen op een idee komt, valt dat niet op. Door te luisteren naar de ideeën van anderen, heb je nog steeds het gevoel dat je meedoet. Daarachter kan je je niet verschuilen als je alleen voor een leeg blad zit en je creativiteit je in de steek laat.
Daarnaast zorgt een gezamenlijke sessie ideeën spuien telkens voor een soort groepsgevoel. Werknemers leren elkaar op een andere manier kennen, waardoor het een vorm van goedkope teambuilding is. Dat is interessant vanuit leidinggevend standpunt.”

Hoe moeten we dan verder? Heel eenvoudig: door beide technieken te combineren. Zo haal je het beste uit twee werelden. Michaël: “Als je eerst individueel ideeën bedenkt, om ze daarna verder uit te diepen en te selecteren in groep, profiteer je van het productieve aspect van de individuele brainstorm én het gevoel van voldoening na een groepsbrainstorm. Wij noemen dit de hybride brainstorm. De moeite waard om te proberen!”